Onderzoek optimale dosis

6e onderzoek van € 30.000,= gefinancierd door HDKT.
onderzoek naar welke totaal dosis is optimaal bij (myxoid lipo-) sarcomen?

Donderdag 6 oktober jl. nam Dr. Rick Haas (radiotherapeut, rechts op foto) van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis te Amsterdam voor de tweede keer in korte tijd een cheque van € 30.000,=  in ontvangst van de Stichting HDKT (de anderen op de foto). Deze gift stelt Rick in staat om het tweede deel van zijn onderzoek uit te voeren. Rick is door KWF benoemd tot onderzoeker van de week. Lees hier meer.

Voor een update van dit onderzoek klik hier. En bekijk het filmpje hier.

Welke radiotherapeutische dagdosis en welke totaal dosis is optimaal bij (myxoid lipo-) sarcomen?

Introductie

Sarcomen (kwaadaardige weke delen tumoren) zijn zeer zeldzaam (~500 nieuwe patiënten per jaar in Nederland). Daarnaast wordt de groep van sarcomen ook nog eens onderverdeeld in meer dan 50 verschillende subtypes. De meeste sarcomen ontstaan in benen, vooral voorbij het 50e levensjaar en worden in het Antoni van Leeuwenhoek Huis te Amsterdam behandeld met een combinatie van een bestralingsserie gevolgd door een operatie.

Ongeacht het subtype, krijgen alle sarcoom patiënten een dagdosis van 2 Gy (afkorting van “gray” en op zijn Engels uit te spreken. De gray is vernoemd naar Louis Harold Gray (1905–1965), een Britse natuurkundige die voornamelijk gewerkt heeft aan de effecten van straling op organismen. Hij was één van de pioniers van de stralingsbiologie.) Deze dagdosis, in het radiotherapeutische vakjargon een fractie geheten, wordt 1x per dag, 5 dagen in de week, gedurende 5 weken toegediend. Zo wordt dus de totaal te bereiken dosis van 50 Gy niet in 1x toegediend, maar verdeeld over (gefractioneerd in) 25 identieke porties.

De normale weefsels, zoals huid en spieren rondom het sarcoom, krijgen dan een ruime maand rust om van de bestraling te herstellen. Daarna vindt de definitieve chirurgische verwijdering van het sarcoom plaats. De kans dat hierdoor het been voor de rest van het leven sarcoom-vrij wordt (lokale controle) is ~85-90%. Deze bestraling resulteert echter wel bij ~40% van de patiënten in een vertraagde wondgezing na operatie. Dan is vaak een verlengde opnameduur nodig met antibiotica kuren en soms her-operaties. Dit betekent een verlengde periode waarin de patiënten niet aan hun werk toekomen. Kortom: er bestaat een kans dat deze patiënten klachten en hinder ondervinden van hun behandeling. Daarnaast is de behandeling van de complicaties een aanzienlijke kostenpost voor de gezondheidszorg.

De reden dat we toch de voorkeur geven aan bestralingen voorafgaand aan de operatie boven een postoperatieve radiotherapie serie, ligt in het feit dat na een postoperatieve bestraling patiënten op langere termijn veel meer hinder ondervinden van littekenvorming, spier- en gewrichtsverstijving en vochtophoping (oedeem) in het been. Deze effecten zijn blijvend van aard en hebben de neiging in de loop van de tijd alleen maar te verergeren. Hoe vervelend de vertraagde wondgenezing ook kan zijn voor de patiënt die het overkomt, de wondgenezingsproblemen zijn van tijdelijke aard; uiteindelijk geneest elke wond na verloop van enkele dagen tot weken.

Zoals hierboven beschreven, krijgen dus alle patiënten een uniforme bestralingsserie van 25 x 2 Gy. Intuïtief gesproken is dat op zijn minst opvallend; immers niet alle infecties krijgen dezelfde antibiotica en niet alle kankersoorten dezelfde chemotherapie. Wetenschappelijk onderzoek gericht op een meer op het individu toegespitste bestralingsdosering bij sarcomen bevindt zich tot nu toe echter in een pril stadium.

Een uitzondering hierop is het zogenaamde myxoid liposarcoom (MLS). Van dit subtype is inmiddels zeer aannemelijk gemaakt, dat het meer dan gemiddeld gevoelig is voor bestraling. Patiënten met een MLS zijn vaak wat jonger (20-40 jaar) dan andere sarcoom patiënten. Zij hebben vaak jonge gezinnen. Deze patiënten kunnen in aanmerking komen voor een wetenschappelijk onderzoek (de DOREMY studie) waarin het aantal bestralingen verlaagd wordt naar 18 fracties, gegeven in 3,5 week tijd. Aan deze studie doen hoe langer hoe meer kankercentra mee, zowel binnen als buiten Nederland, zelfs in Amerika. Als met deze verlaging van de dosis de lokale controle in het been behouden kan blijven op een hoog niveau (~90%) én deze behandeling veel minder complicaties zou opleveren, dan is dat van zeer grote winst ten eerste voor de patiënt zelf, maar zeker ook vanuit financieel en psychologisch oogpunt.

Het bovengenoemde wetenschappelijk onderzoek is een initiatief van het Antoni van Leeuwenhoek Huis en wordt onder andere gesponsord door de Stichting HDKT. Voor meer detail klik hier.

In dit tweede wetenschappelijke onderzoek, dat parallel gaat lopen aan de DOREMY studie, en waarvoor nu subsidiëring van € 30.000,= vanuit HDKT beschikbaar wordt gesteld, gaan we in het laboratorium proberen van tumorcellen in kweek van verschillende sarcoom soorten (in het begin met de nadruk op MLS) de individuele bestralingsgevoeligheid te achterhalen. De minimaal gewenste totaal dosis per sarcoom-type is de dosis waarbij al wel tumorcel schade optreedt, maar waarbij idealiter (nog) geen normale weefsel complicaties optreden. We gaan op zoek naar die minimaal gewenste totaal dosis en tegelijkertijd naar de optimale dagdosis waarmee die einddosis gehaald moet worden. Wat we ons vooraf natuurlijk goed realiseren is dat er veel verschillen bestaan tussen sarcomen onderling, maar ook tussen patiënten onderling. Met dit onderzoek hopen we voorzichtig een eerste stap te zetten in het individualiseren van de radiotherapeutische zorg van de sarcoom patiënt in de toekomst.

HDKT




Facebook

Twitter

NOG
X €10,-